گفتمان جهانی مسلمانان
 

 
 

مقالات

نویسنده : حمزه غالبی
گام نهادن به بیرون بجای مشغول شدن به دروناین مقاله در شماره 17 خبرنامه کلمه به چاپ رسیده است. [Article_Image]
رمز بقای هر سیستم ارزیابی انتقادی، بازبینی و تجدید نظر در روشهای و اصلاح رویه‌ها با استفاده از بازخوردهای دریافت شده می‌باشد. آفت این اتفاق نگرانی از تحت شعاع قرار گرفتن نتایج مثبت تحت شعاع عملکرهای منفی است و در پی آن عدم استقبال از انتقاد واقعی است. از این رو برای رهایی از این آفت در طی یادداشت‌هایی از درون به نقد و بررسی عملکرد پروژه "گفتمان جهانی مسلمان" خواهیم پرداخت تا به طور عملی نیز استقبال از نقد را نشان داده باشیم.
مجموعه سازمان‌هایی که ذیل عنوان گفتمان جهانی مسلمانان فعالیت می‌کنند قالب NGO برای فعالیت‌های خود برگزیده‌اند. شاید حائز اهمیت باشد که در گام نخست این نحوه‌ی سازماندهی ارزیابی گردد. هر چند به طبع شرایط خاصی که ما در آن قرار داریم شاید بهتر باشد از PVO سازمان داوطلبانه‌ی خصوصی بجای NGO بهره بگیریم . اگر چه معمولا این سازمانها کارمندانی را استخدام می‌کنند یا از کمک‌های دولتی بهره می‌گیرند اما می‌توان موفقیت آنها در جذب منابع انسانی و مالی داوطلبانه را به عنوان معیاری برای ارزیابی میزان موفقیف یک NGO دانست.
می‌دانیم که متغیر‌های فرهنگی، حقوقی و سیاسی در پایین بودن مشارکت و توان جذب منابع داوطلبانه در شرایط کنونی وجود دارد. با این وجود تاملی بر تجربه آشنایی نسبتا نزدیک نگارنده، نسبت به نحوه‌ی سازماندهی در مجموعه NGO‌ های مرتبط با "گفتمان جهانی مسلمانان" نشان مسئله‌ی دیگری نیز -علاوه بر مشکلات عامی که هر فعالیت غیر دولتی در کشورمان با آن مواجه است- می‌باشد.
علی العموم در کشورهایی که ساختار دیوانسالار فربه‌ای دارند، اکثر حوزه‌ها به سازمانهای دولتی گره خورده است و جامعه به تنهایی توان خودگردانی نهاد‌های غیر دولتی را ندارد افراد با نفوذ در جامعه و دولت می‌توانند در تشویق مشارکت‌‌‌های مردمی و در تامین پشتیبانی‌های دولتی تاثیر بگذارند. اما این امتیازها می‌تواند در کنار خود سختی‌هایی را نیز به همراه بیاورد.
ویژگی فعالیت‌های دولتی که در اینجا برای ما مهم است حجم منابع قابل توجه از یک طرف و کارایی پایین از سوی دیگر می‌باشد. در کنار این، حجم منابع محدود اما کارآمدی و بهره‌مندی از نیروی انسانی پر انگیزه است که از جمله خصلت های فعالیت‌های غیر دولتی شناخته می شود. بنظرمی رسد حضور مدیران دولتی در NGO بطوری که غالب اعضا را تشکیل دهند، سازمانی را تشکیل می‌دهد که ناکارآمدی و لختی سازمان‌های دولتی را به میراث برده است و همزمان اسیر کمبودهای بخش غیر دولتی است. این وضعیت خصوصا در شرایطی تشدید می‌شود که معمولا افراد نه مبتنی بر اهداف که بر پایه‌ی روابط گرد هم آمده اند.
همین دلایلی که باعث ناکارمدی در این نحوه ی سازماندهی شده است باعث گردیده NGOهای مرتبط با گفتمان جهانی مسلمانان نتوانسته‌اند به اندازه‌ی کافی مزیت رقابتی‌ و وجه تمایزشان را با فعالیت‌های مشابه که دولت و نهاد‌های وابسته به دولت آن را پروژه‌های متعدد پی‌میگیرد، تعریف و نشان دهند. از اینرو موفقیت آنچنان که انتظار می‌رفت  در جذب مخاطبان و منابع داوطبانه حاصل نشده است.
اما راه حل چیست؟ خصوصا با لحاظ اینکه تجربه و خاطره‌های نه چندان مناسب رسوب کرده از فعالیت‌های مشابه انباشته شده در اذهان -که به این راحتی قابل زدودن نیست- کار را با سختی دوچندانی مواجه کرده است. به نظر می رسد راه حل منطقی رفتن در در بازاری که کالای ما مزیت رقابتی بیشتر دارد و موانع کنونی ما می‌تواند به مزیت تبدیل شود. پیشنهاد مشخص نگارنده تغیر سیاست تقویت شبکه‌ی ملی که در سال جاری مورد تصویب قرار گرفته و گام نهادن در عرصه جهانی به صورت تمرکز بروی مناطق و کشورهای خاص که امکان ایجاد شبکه‌ها غیر دولتی فراهم‌تر است می باشد. بدیهی است که این پیشنهاد مشکلات و ابهامات خود را نیز دارد که می‌توان در مجال‌ها دیگر به آن پرداخت.
پایان مطلب
صفحه اصلی مقالات

مقالات به تفکیک نویسنده

نقدی برساختار نظام سیاسی در افغانستان
مجیب الرحمان رحیمی
برتری امت اسلام در دنيا و آخرت
عبدالله عبدالرحيم‌ عبدالله
چند جهانی شدن
ساموئل هانتینگتون
دین و فرآیند جهانی شدن
مهدی نکویی سامانی
راهنماي عملي فاينانس اسلامي
شهيد ابراهيم
بازگشت به صفحه اصلی
var gaJsHost = (("https:" == document.location.protocol) ? "https://ssl." : "http://www."); document.write(unescape("%3Cscript src='" + gaJsHost + "google-analytics.com/ga.js' type='text/javascript'%3E%3C/script%3E"));